هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
690
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
عرض : 2 فرسخ ، بعضى جا 3 فرسخ طول : 12 فرسخ هوا هواى مشكين دو قسم است : آنچ [ ه ] كه كنار قراسو « 1 » است ، « قشلاق » است و بسيار گرم . و در تابستان ، بسيار بدهوا ، كه شلتوكزار مشكين ، از اوّل مشكين الى آخر ، طولا در كنار قراسو است و ميوهجات گرمسيرى از « انگور » و غيره ، در دهات قراسو به عمل مىآيد . آنچ [ ه ] كه [ در ] دامنهء كوه سبلان است ، « ييلاق » است و هواى [ آن ] خوب و معتدل [ است ] . هيچ رطوبت ندارد و ميوهجات ييلاقى در دهات مىرسد و بهترين هواهاست كه اين دامنه دارد . شكار جولگا شكار محال مشكين از جولگا ، « بلدرچين » و « كبك چيل » [ و ] « گوزل » و « مرغ آبى » و « روباه » و « خرگوش » و غيره است . شكار كوههاى مشكين از جانب مغرب و شمال ، كه دخل به كوه سبلان ندارد ، شكار كوهى « ارغالى » نر [ و ] ماده و « بز » و « تكه » است ، به حدى كه مثل گلهء گوسفند صد و دويست ، سيصد و چهارصد [ رأس ] در يكجا در بعضى اوقات ديده شده است . « كبك چيل » [ و ] « گوزل » هم در آن كوهها فراوان [ است ] و « پلنگ » هم در اكثر جاهاى آن كوهها ديده شده [ است ] . شكار « ارغالى » و « بز » و « تكه » آن كوهها به كوه سبلان نمىرود و زمستان و تابستان در آنجاهاست . هواى آن كوهها ، كه كوههاى زاخور و ارقيهسى و غيره مىنامند ، در تابستان هم بسيار خوب است . علف زياد هم در « درهها » و « جولگاى » اين كوهها فراوان است .
--> ( 1 ) . رود قراسو كه امروز به آن قرهسو ( Qara Su ) مىگويند و در تركى بهمعناى آب سياه ( قره : سياه + سو : آب ) است ، از رودهاى دائمى استان اردبيل و ريزابهء ارس در حوضهء درياى خزر است . طول آن 255 كيلومتر ، ارتفاع سرچشمه 1900 متر ، ارتفاع ريزشگاه 150 متر ، شيب متوسط 7 / 0 % ، مسير كلى نخست شمال غربى ، سپس شمالى . اين رود از دامنه شمالى رشتهكوه بوقروداغ Boqrov daq در 22 كيلومترى خاور اردبيل سرچشمه مىگيرد . ( رودها و روزنامه ايران ، 33 ) .